Alle gemeenten zijn verplicht om een tabel met financiële kengetallen op te nemen in de begroting en de jaarstukken. Dit is opgenomen in een ministeriële regeling.
De kengetallen geven een globaal inzicht in de verwachte financiële ontwikkelingen in de gemeente. Een afzonderlijk kengetal zegt weinig over hoe de financiële positie moet worden beoordeeld. De kengetallen zullen in samenhang moeten worden bezien, omdat ze alleen gezamenlijk en in hun onderlinge verhouding een goed beeld kunnen geven van de financiële positie van de gemeente.
De volgende financiële kengetallen worden onderkend:
- Netto schuldquote
- Solvabiliteitsratio
- Grondexploitatie
- Structurele exploitatieruimte
- Belastingcapaciteit: Woonlasten meerpersoonshuishouden
Om de bovengenoemde kengetallen te kunnen duiden is besloten om aan te sluiten bij de door de VNG (Vereniging van Nederlandse Gemeenten) gehanteerde signaleringswaarden. De VNG heeft een aantal signaleringswaarden ontwikkeld om een grofmazige waardering te geven aan de kengetallen. Het betreft dus nadrukkelijk geen normering maar het dient als hulpmiddel om de afzonderlijke uitkomsten in beter perspectief te plaatsen. Voor elk kengetal worden drie categorieën onderscheiden: ‘Minst risicovol’ (in groen), ‘Neutraal’ (in geel) en ‘Meest risicovol’ (in oranje). De interpretatie van de percentages is ‘hoe lager het percentage, hoe beter’.
Kengetal | Hoe interpreteren | Signaleringswaarden | ||
|---|---|---|---|---|
Minst risicovol | Neutraal | Meest risicovol | ||
1a. Netto schuldquote | Hoe lager het % hoe beter | < 90% | 90 - 130% | > 130% |
1b. Netto schuldquote gecorr. voor alle verstrekte leningen | Hoe lager het % hoe beter | < 90% | 90 - 130% | > 130% |
2. Solvabiliteitsratio | Hoe hoger het % hoe beter | > 50% | 20 - 50% | < 20% |
3. Grondexploitatie | Hoe lager het % hoe beter | < 20% | 20 - 35% | > 35% |
4. Structurele exploitatieruimte | Hoe hoger het % hoe beter | > 0% | 0% | < 0% |
5. Gemeentelijke belastingcapaciteit | Hoe lager het % hoe beter | < 95% | 95 - 105% | > 105% |
Bij de kengetallen wordt een toelichting opgenomen, op het moment dat er sprake is van een score “geel” of “oranje”. Wanneer het op basis van de toelichting nodig is, wordt er gelijktijdig gerapporteerd over (te treffen) beheersmaatregelen.
Toelichting financiële kengetallen
De ontwikkeling van de financiële kengetallen laat zien dat:
- onze schuldenpositie en solvabiliteitsratio zijn positiever dan dat er is begroot, dit komt door het positieve exploitatiesaldo van € 12 miljoen in het boekjaar 2025:
Financiële kengetallen | Rekening 2024 | Begroting 2025 | Rekening 2025 |
|---|---|---|---|
Netto schuld quote | 15% | 41% | 14% |
Netto schuld quote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen | 12% | 35% | 9% |
Solvabiliteitsratio | 47% | 45% | 49% |
Grondexploitatie | 16% | 19% | 17% |
Structurele exploitatieruimte | 3% | 1% | 3% |
Belastingcapaciteit | 88% | 89% | 90% |
1. Netto schuldquote (gecorrigeerd)
Definitie :
De netto schuldquote geeft de verhouding weer tussen het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. Hierin is een nuancering op zijn plaats. Het kan namelijk voorkomen dat gemeenten veel geld doorlenen aan derden. Om die reden is de 'netto schuldquote gecorrigeerd' ontwikkeld. Hierin is het doorleeneffect geëlimineerd en geeft daarmee een zuiverder beeld van de positie van de gemeente weer.
bedragen x € 1.000 | Rekening 2024 | Begroting 2025 | Rekening 2025 | |
|---|---|---|---|---|
A. Vaste schulden | + | 40.800 | 39.560 | 39.560 |
B. Netto vlottende schuld | + | 2.489 | 5.000 | 2.631 |
C. Overlopende passiva | + | 9.324 | 9.000 | 9.664 |
Totale bruto schuld | 52.613 | 53.560 | 51.855 | |
D. Financiële activa | - | 4.731 | 5.535 | 5.255 |
E. Uitzettingen | - | 28.994 | 8.169 | 31.631 |
F. Liquide middelen | - | 158 | 1.000 | 259 |
G. Overlopende activa | - | 4.440 | 4.000 | 4.337 |
Totale netto schuld | 19.021 | 40.391 | 15.628 | |
Totale netto schuld gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen | 14.290 | 34.856 | 10.373 | |
Totale baten | 124.030 | 98.292 | 110.717 | |
Netto schuldquote | 12% | 35% | 9% |
Beoordeling:
Dit kengetal laat zien dat de gemeente in verhouding veel eigen middelen heeft. Ter vergelijking: het gemiddelde voor gemeenten met 25.000 tot 35.000 inwoners bedraagt volgens Findo.nl een ratio van 44,8% (begroot, gecorrigeerd 40,9%).
In het bovenstaande overzicht is te zien dat de netto schuldquote voor 2025 gunstiger uitvalt dan eerder begroot. Dit is voornamelijk het gevolg van het positieve resultaat van € 12 miljoen.
2. Solvabiliteitsratio
Definitie:
De mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Dit wordt uitgedrukt in het percentage Eigen Vermogen ten opzichte van het balanstotaal.
bedragen x € 1.000 | Rekening 2024 | Begroting 2025 | Rekening 2025 |
|---|---|---|---|
Eigen vermogen | 56.025 | 52.759 | 63.006 |
Balanstotaal | 119.487 | 117.168 | 127.847 |
Solvabiliteitsratio | 47% | 45% | 49% |
Beoordeling:
Hoe hoger dit percentage, hoe beter de financiële weerbaarheid van de gemeente. Dalfsen heeft een zeer solvabele vermogenspositie. Ter vergelijking: het gemiddelde voor gemeenten met 25.000 tot 35.000 inwoners bedraagt volgens Findo.nl 40,8% (begroot).
De gemeente is goed in staat om financiële tegenvallers en risico’s op te vangen. Deze ratio laat zien dat het eigen vermogen iets lager is dan het vreemd vermogen. De stijging van de solvabiliteit in 2025 is het gevolg van het positieve resultaat van € 12 miljoen.
3. Kengetal grondexploitatie
Definitie :
De boekwaarde van de voorraden grond zijn van belang, want deze waarden moeten meerjarig worden terugverdiend bij de verkoop. De ratio wordt berekend door de boekwaarde van de bouwgrond in exploitatie te delen door de totale baten van de programmabegroting of jaarrekening.
bedragen x € 1.000 | Rekening 2024 | Begroting 2025 | Rekening 2025 |
|---|---|---|---|
Bouwgronden in exploitatie | 19.796 | 18.280 | 19.196 |
Totalen baten | 124.030 | 98.292 | 110.717 |
Kengetal grondexploitatie | 16% | 19% | 17% |
Beoordeling:
Dit kengetal laat zien wat de verhouding is tussen de totale baten en de terug te verdienen bedragen aan bouwgronden. Door de toename van de bouwgronden in exploitatie is dit percentage de afgelopen jaren gestegen. Deze stijging geeft aan dat het risico met betrekking tot de bouwgronden in exploitatie is toegenomen.
Het gemiddelde voor gemeenten met 25.000 tot 35.000 inwoners bedraagt volgens Findo.nl 4,6% (begroot). De gemeente Dalfsen loopt daarmee een groter risico binnen de grondexploitatie dan een gemiddelde gemeente van vergelijkbare omvang.
4. Structurele exploitatie ruimte
Definitie :
Om een flexibele begroting te kunnen bewerkstelligen is het zinvol de structurele baten hoger te laten zijn dan de structurele lasten. De structurele exploitatieruimte wordt bepaald door het saldo van de structurele baten en lasten en het saldo van de structurele onttrekkingen en toevoegingen aan reserves gedeeld door de totale baten en uitgedrukt in een percentage.
bedragen x € 1.000 | Rekening 2024 | Begroting 2025 | Rekening 2025 | |
|---|---|---|---|---|
Totale structurele lasten | - | 114.226 | 98.575 | 99.550 |
Totale structurele baten | + | 115.982 | 97.446 | 103.373 |
Totale structurele toevoegingen aan reserves | - | 121 | 20 | 1.706 |
Totale structurele onttrekkingen aan reserves | + | 1.508 | 1.659 | 1.211 |
Totale structurele resultaat | 3.143 | 510 | 3.328 | |
Totale baten | 124.030 | 98.292 | 110.717 | |
Structurele exploitatieruimte | 2,5% | 0,5% | 3,0% |
Beoordeling:
Hoe hoger dit percentage, hoe beter. Een positieve uitkomst van dit kengetal betekent dat de gemeente haar structurele lasten kan dekken met structurele baten. In 2025 waren de structurele baten voldoende om de structurele lasten te dragen.
Het gemiddelde voor gemeenten met 25.000 tot 35.000 inwoners bedraagt volgens Findo.nl 1,4% (begroot).
5. Belastingcapaciteit: woonlasten meerpersoonshuishoudens
Definitie :
Het cijfer geeft inzicht hoe de belastingdruk zich in de gemeente verhoudt ten opzichte van het landelijk gemiddelde. De ruimte die een gemeente heeft om zijn belastingen te verhogen wordt vaak gerelateerd aan de totale woonlasten. Het Coelo en 'waarstaatjegemeente.nl' publiceren deze gegevens.
bedragen x € 1.000 | Rekening 2024 | Begroting 2025 | Rekening 2025 | |
A | OZB-lasten voor gezin bij gemiddelde WOZ waarde | 472 | 527 | 527 |
B | Rioolheffing voor gezin bij gemiddelde WOZ waarde | 143 | 149 | 149 |
C | Afvalstoffenheffing voor een gezin | 258 | 260 | 274 |
D | Eventuele heffingskorting | 0 | 0 | 0 |
E | Totale woonlasten voor gezin bij gemiddelde WOZ waarde | 873 | 936 | 950 |
F | Woonlasten landelijk gemiddelde voor gezin in t-1 | 994 | 1053 | 1053 |
Woonlasten t.o.v. landelijk gemiddelde jaar ervoor | 88% | 89% | 90% | |
(E/F) x 100% |
Beoordeling:
De woonlasten in de gemeente Dalfsen stijgen, maar blijven onder het landelijk gemiddelde. De stijging van woonlasten zijn in 2025 beperkt en in de lijn met de begroting 2025.
Het gemiddelde voor gemeenten met 25.000 tot 35.000 inwoners bedraagt volgens Findo.nl 102,7% (begroot).