Ten opzichte van de gewijzigde begroting is er sprake van een voordeel van € 5,8 miljoen. Dit verschil wordt onder de volgende tabel op hoofdlijnen toegelicht. Een meer gedetailleerde toelichting is te vinden onder de verschillenanalyse in hoofdstuk 5.2.
Het verschil tussen baten en lasten in 2025 is in totaal € 12 miljoen (inclusief mutaties in de reserves). Dit wordt grotendeels (77%) veroorzaakt door:
- een voordeel op opvang vluchtelingen (€ 3,56 miljoen);
- een hogere uitkering gemeentefonds (€ 2,57 miljoen);
- een resultaat grondexploitatie (€ 2,2 miljoen);
- € 0,9 miljoen over te hevelen naar 2026. Zie voor een specificatie van deze overhevelingen hoofdstuk 1.4.3.
Bij het raadsvoorstel over de resultaatbestemming 2025 wordt voorgesteld het voordelig saldo te bestemmen door:
- € 3,56 miljoen toe te voegen aan de bestemmingsreserve opvang vluchtelingen en statushouders;
- € 0,91 miljoen toe te voegen aan de bestemmingsreserve budgetoverhevelingen;
- € 0,95 miljoen toe te voegen aan de bestemmingsreserve beschermd wonen;
- Eenmalig € 200.000 te storten in een nieuw te vormen voorziening aantrekkelijk werkgeverschap.
Per saldo wordt voorgesteld om € 5,62 beschikbaar te bestemmen en het restant van € 6,37 miljoen te storten in de algemene reserve vrij besteedbaar.
Het volgende overzicht geeft het resultaat per programma weer:
Bedragen x € 1.000 | ||||
Begroting 2025 | Begroting 2025 | Realisatie 2025 | Verschil Begroting | |
Begrotingsboek | Na wijzigingen | (Na wijz.) - Realisatie | ||
Saldo | Saldo | Saldo | Saldo | |
Samen Wonen | -13.520 | -14.842 | -12.918 | 1.924 |
Samen Werken | -6.777 | -6.446 | -5.634 | 812 |
Samen Leven | -30.604 | -28.540 | -25.020 | 3.520 |
Samen Besturen, Samenwerken, Organiseren | 48.091 | 51.463 | 50.554 | -909 |
Saldo van baten en lasten | -2.811 | 1.635 | 6.981 | 5.346 |
Stortingen in reserves | -116 | -6.677 | -8.363 | -1.686 |
Onttrekkingen aan reserves | 2.874 | 11.212 | 13.370 | 2.158 |
Resultaat | -53 | 6.170 | 11.988 | 5.818 |
Ten opzichte van de bestuursrapportage is er sprake van een voordeel van afgerond € 5,8 miljoen.
Dit resultaat is opgebouwd uit verschillende voor- en nadelen. Op hoofdlijnen is het verschil tussen het verwachte saldo bij de bestuursrapportage en het uiteindelijke saldo bij het opmaken van de jaarrekening te verklaren door de volgende posten (bedragen in miljoenen):
- € 1,23 Voordeel (I) Algemene uitkering;
- € 2,20 Voordeel (I) Resultaat grondexploitatie;
- € 0,91 Voordeel (I) Budgetoverheveling van 2025 naar 2026;
- € 1,20 Nadeel (I) Voorziening wethouders;
- € 1,37 Nadeel (I) Mutatie voorziening verlof;
- € 0,45 Voordeel (I) Vrijval subsidie N348;
- € 0,55 Nadeel (I) Lagere onttrekking uit de reserves;
- € 0,95 Voordeel (I) Beschermd wonen / thuis en maatschappelijke opvang;
- € 0,27 Voordeel (I/S) Lagere bijdrage SSC ONS;
- € 1,10 Voordeel (I) Opvang Vluchtelingen voordelig ten opzicht van bestuursrapportage;
- € 0,31 Voordeel (I/S) Meer uren toegerekend aan investeringen;
- € 1,00 Voordeel (I/S) Sociaal domein, diverse posten;
- € 0,5 0 Voordeel (I/S) Overig
- € 5,80 Voordeel Totaal
Een groot deel van de voordelen is incidenteel (I), maar er zijn eveneens structurele (S) verbeteringen zichtbaar. Onder andere in het sociaal domein door inzet van de jeugdondersteuner en de bedrijfsvoering. Deze worden komende periode geanalyseerd. De uitkomsten nemen wij mee richting de Perspectiefnota 2028–2031, zodat wij tijdig kunnen sturen op de financiële opgave die ontstaat in het zogenoemde ravijnjaar.
Een gedetailleerde toelichting per programma op de financiële afwijkingen is te vinden in hoofdstuk 5.2.
Duiding van het jaarrekeningresultaat
Het jaar 2025 wordt afgesloten met een positief resultaat van € 12 miljoen. Dit resultaat is hoger dan verwacht bij de bestuursrapportage 2025. Om dit goed te duiden is het belangrijk te kijken waar dit verschil precies uit bestaat. Het overschot wordt namelijk veroorzaakt door een combinatie van verschillende mee- en tegenvallers, en niet door één duidelijke oorzaak.
Een deel van het positieve resultaat wordt verklaard door ontwikkelingen waar we als gemeente beperkt invloed op hebben, zoals hogere inkomsten uit het gemeentefonds. Dit onderstreept dat ons voorspellend vermogen niet alleen afhankelijk is van onze eigen keuzes, maar ook van externe factoren die gedurende het jaar wijzigen.
Daarnaast ontstaat een belangrijk deel van het resultaat juist door keuzes die we als organisatie bewust hebben gemaakt. Voorbeelden zijn de inzet op jeugdondersteuner, efficiëntere bedrijfsvoering, scherpere kostenbeheersing (ook bij onze verbonden partijen), actief gebruikmaken van subsidiemogelijkheden, het gevoerde actieve grondbeleid van de laatste jaren en het doelmatig inzetten van beschikbare budgetten. Hieruit blijkt dat de ingezette beleidslijn werkt en dat er op meerdere plekken succesvol is gestuurd op het vergroten van kwaliteit en positieve financiële effecten.
Voor de volledigheid merken wij op dat de inzichten uit Begroting in Balans en Zero Based Begroten niet in de begroting 2025 zijn verwerkt, omdat deze trajecten daarna zijn uitgevoerd. Deze inzichten kunnen echter wel invloed hebben gehad op het gerealiseerde resultaat over 2025.
Ook incidentele factoren spelen een rol. Een aantal voordelen is eenmalig, maar er zijn eveneens structurele verbeteringen zichtbaar. Onder andere in het sociaal domein en de bedrijfsvoering. Deze worden momenteel geanalyseerd. De uitkomsten nemen we mee richting de Perspectiefnota 2028–2031, zodat we tijdig kunnen sturen op de financiële opgave die ontstaat in het zogenoemde ravijnjaar.
Het beeld over 2025 is daarmee genuanceerd. Enerzijds willen we ons voorspellend vermogen verder versterken door nog nauwkeuriger te begroten. Anderzijds blijft flexibiliteit nodig om gedurende het jaar in te kunnen spelen op ontwikkelingen die we niet vooraf kunnen voorzien. Die balans blijft ook richting de toekomst van belang.
Het positieve jaarrekeningresultaat biedt ruimte om incidentele uitdagingen op te vangen en versterkt onze robuustheid. Tegelijkertijd is het belangrijk dit resultaat niet uitsluitend te zien als een meevaller. De analyse van de afgelopen jaarrekeningresultaten laat zien waar structurele sturing mogelijk is én waar verbeteringen nodig zijn. Deze inzichten nemen we mee in de Perspectiefnota 2028–2031, om het ravijnjaar verantwoord te kunnen dempen en ons financiële perspectief structureel in balans te brengen.
Kort samengevat laat 2025 zien dat de gemeente financieel goed in control is en positieve resultaten kan behalen. Tegelijkertijd blijft het verbeteren van het voorspellend vermogen een belangrijk aandachtspunt, waarbij we zoeken naar de juiste balans tussen realistisch begroten en wendbaarheid.
Financiële positie
De ontwikkeling van de reserves, schuldenlast en het jaarrekeningresultaat is terug te zien in de financiële kengetallen. In onderstaande tabel zijn deze weergegeven, waarbij we aansluiten bij de signaleringswaarden van de VNG. Voor elk kengetal worden drie categorieën onderscheiden: ‘Minst risicovol’ (in groen), ‘Neutraal’ (in geel) en ‘Meest risicovol’ (in oranje).
Financiële kengetallen | Rekening 2024 | Begroting 2025 | Rekening 2025 |
|---|---|---|---|
Netto schuldquote | 15% | 41% | 14% |
Netto schuldquote gecorrigeerd | 12% | 35% | 9% |
Solvabiliteitsratio | 47% | 45% | 49% |
Structurele exploitatieruimte | 3% | 1% | 3% |
Grondexploitatie | 16% | 19% | 17% |
Belastingcapaciteit | 88% | 89% | 90% |
De kengetallen laten zien dat de gemeente Dalfsen in 2025 een solide financiële positie heeft. De schuldquote geeft de verhouding weer tussen de schuldenlast en de eigen middelen. De netto schuldquote valt in 2025 gunstiger uit door het positieve resultaat van 12 miljoen, dat hoger is dan oorspronkelijk begroot.
Het positieve resultaat van € 12 miljoen leidt bovendien tot een stijging van de solvabiliteitsratio, wat aangeeft dat het eigen vermogen in 2025 is toegenomen.
Door de hogere baten in de realisatie van 2025 valt het kengetal grondexploitatie lager uit dan begroot. Dit betekent dat het risico van de grondexploitatie lager is dan eerder was voorzien.